Worden de Palestijnse werknemers nu ook geboycot?

Waarom ik moeite heb met het Nederlandse handelsverbod op producten uit Israëlische nederzettingen

Sinds 22 september geldt in Nederland een verbod op de invoer, aankoop en verkoop van goederen uit Israëlische nederzettingen in gebieden die Nederland als bezet beschouwt. Ook tussenhandel en het omzeilen van dat verbod zijn verboden. Het gaat niet alleen om een product dat daar helemaal gemaakt is: ook goederen die gedeeltelijk in zo’n nederzetting zijn verkregen of geproduceerd, of grondstoffen en halffabricaten daarvandaan bevatten, kunnen onder het verbod vallen.

Ik ben het daar niet mee eens.

En hoe meer ik erover lees, hoe meer moeite ik ermee krijg en dan vooral omdat de geschiedenis niet zo eenvoudig is als het lijkt.

Ik vraag me af hoeveel mensen eigenlijk weten over welk stukje grond we het hebben. Wat was de Westelijke Jordaanoever vóór 1967? Wie bestuurde het daarvoor? Waarom spreken Israëli’s over Judea en Samaria? Waren daar vóór 1967 Joden? En wat hebben Israël en de Palestijnen later zelf afgesproken over de definitieve status?

Het verhaal begint namelijk niet in 1967.

Was de Westelijke Jordaanoever vroeger een Palestijnse staat?

De Westelijke Jordaanoever was nooit een soevereine Palestijnse staat.

Eeuwenlang maakte het gebied deel uit van het Ottomaanse Rijk. Na de Eerste Wereldoorlog kwam het onder het Britse Mandaat Palestina te vallen. Na de oorlog van 1948 kwam het onder Jordaanse controle. Jordanië bracht de Westelijke Jordaanoever in 1950 formeel onder zijn gezag; die annexatie kreeg internationaal slechts zeer beperkte erkenning. In de oorlog van 1967 kwam het gebied vervolgens onder Israëlische controle.

Dat betekent natuurlijk niet dat er geen Arabische bevolking woonden. Die was er wel. Maar vóór 1967 bestond er op de Westelijke Jordaanoever geen soevereine Palestijnse staat. Er bestaat dus geen historische verhaal zoals dit: hier lag een soevereine Palestijnse staat en Israël nam die in 1967 over.

En wie verder teruggaat dan de twintigste eeuw, komt bovendien uit bij Judea en Samaria. Dat zijn niet zomaar moderne politieke namen die iemand na 1967 heeft bedacht. Delen van het huidige gebied vormden in de oudheid het kerngebied van de koninkrijken Israël en Juda. Samaria was de hoofdstad van het noordelijke koninkrijk Israël; Jeruzalem die van Juda. De precieze grenzen uit de oudheid vallen uiteraard niet één op één samen met moderne grenzen, maar de Joodse en Israëlitische geschiedenis van dit gebied is duizenden jaren oud.

Er woonden eeuwenlang (ook) Joden in dit gebied

Je hoeft trouwens niet eens terug naar koning David om Joodse bewoning in dit gebied te vinden.

Neem Hebron. Daar bestond eeuwenlang een Joodse gemeenschap. In de negentiende eeuw woonden er honderden Joden. In 1929 telde die gemeenschap ongeveer zevenhonderd mensen. In 1929 werd de eeuwenoude Joodse gemeenschap van Hebron aangevallen door een Arabische menigte. Daarbij werden 67 Joden vermoord en tientallen gewond. Tegelijk waren er Arabische inwoners van Hebron die hun Joodse buren verborgen en daarmee levens redden. De overlevenden werden geëvacueerd; een aantal Joodse families keerde in 1931 terug, maar in 1936 liet het Britse bestuur de resterende Joodse inwoners opnieuw evacueren. [1]

Op de foto hierboven: Grot van de Patriarchen (Machpela), Hebron*

Een plaats die voor Joden al eeuwen verbonden was met hun eigen aartsvaders, werd onder islamitisch bestuur als moskee beheerd. Vanaf 1266 mochten Joden het heiligdom zelf niet meer binnengaan. Ze bleven in Hebron wonen en kwamen naar Machpela om te bidden, maar eeuwenlang moesten ze buiten blijven staan.

Daarmee zeg ik niet dat iedere huidige Israëlische nederzetting eeuwenoud is. Dat is niet zo. Er woonde al eeuwen een overwegend Arabischtalige bevolking, naast Joodse en andere gemeenschappen. In de Ottomaanse tijd waren veel van deze inwoners Ottomaanse onderdanen en identificeerden zij zich onder meer met hun stad, hun religie, de Arabische wereld of de bredere Syrische regio.

Een duidelijker Palestijns-Arabisch nationaal bewustzijn ontwikkelde zich vooral in de late Ottomaanse tijd en onder het Britse Mandaat. In die Mandaatperiode speelde ook Hajj Amin al-Husseini, de grootmoefti van Jeruzalem, een belangrijke politieke rol. Zijn Palestijns-Arabische nationalisme bestond al vóór Hitler aan de macht kwam, maar hij zocht vanaf 1933 wel toenadering tot nazi-Duitsland en werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk met het naziregime samen.

Maar is het stuk land nu bezet of betwist?

Dat wilde ik weten. En dat was best ingewikkeld (juridisch dan)

Nederland, de Verenigde Naties en het Internationaal Gerechtshof spreken over bezet Palestijns gebied. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in juli 2024 dat Israëls voortgezette aanwezigheid in het bezette Palestijnse gebied onrechtmatig is en dat de nederzettingen onderdeel zijn van beleid dat volgens het Hof strijdig is met het internationaal recht. Dat is op dit moment de dominante internationale juridische positie en daarop baseert Nederland mede zijn maatregel.

Israël bestrijdt belangrijke onderdelen van die juridische redenering. 

De Israëlische positie benadrukt onder andere dat er in 1967 geen eerder erkende Palestijnse soeverein over het gebied was en dat Israël en de PLO in de Oslo-akkoorden juist overeenkwamen dat grenzen, Jeruzalem en nederzettingen tot de onderwerpen behoorden die later in onderhandelingen over de definitieve status moesten worden geregeld.

En dat laatste staat inderdaad in Oslo II. De overeenkomst bepaalt expliciet dat onder meer grenzen en nederzettingen in de permanente-statusonderhandelingen zouden worden behandeld en dat geen van beide partijen door het aangaan van de overeenkomst afstand deed van zijn bestaande rechten, aanspraken of standpunten.

Ook de zogenaamde grens van 1967 vraagt enige uitleg. De Groene Lijn was oorspronkelijk de wapenstilstandslijn van 1949. In het Israëlisch-Jordaanse wapenstilstandsakkoord werd uitdrukkelijk vastgelegd dat deze lijn de uiteindelijke politieke of territoriale regeling niet vooruitliep. Dat maakt die lijn niet onbelangrijk, maar wel iets anders dan een destijds overeengekomen definitieve internationale grens.

Dat er tot vandaag geen definitieve grens is, komt ook doordat verdelingsvoorstellen en vredesregelingen in het verleden niet tot een akkoord hebben geleid. Dat begon al vóór de staat Israël bestond. In 1947 stelde de VN een Joodse én een Arabische staat voor. De Joodse leiding accepteerde het plan, terwijl de Arabische leiding het verwierp. Decennia later liepen ook onderhandelingen tussen Israël en de PLO vast. Bij Camp David in 2000 kwam er onder Yasser Arafat geen definitief akkoord, hoewel Israël vergaande territoriale concessies besprak. Enkele maanden later lagen de partijen bij de Clinton Parameters en de gesprekken in Taba dichter bij elkaar dan ooit, maar ook toen kwam er geen vredesverdrag.

Tis te simpel om vandaag over dit gebied te spreken alsof de grenzen en eigendomsvragen helemaal duidelijk zijn, en alleen Israël de spelbreker is omdat het weigert een vaststaande situatie te accepteren. De geschiedenis bestaat afwijzingen, oorlogen en mislukte onderhandelingen. 

En dan besluit Nederland producten te verbieden

Nederland kiest dus voor een handelsverbod.

Wie opzettelijk het invoer-, aankoop-, verkoop-, tussenhandel- of omzeilingsverbod overtreedt, pleegt volgens het besluit een economisch misdrijf. De wettelijke maximumstraf is zes jaar gevangenisstraf, naast de mogelijkheid van een taakstraf of geldboete. De regering zegt er wel bij dat de handhaving naar verwachting vooral zal zijn gericht op structurele en opzettelijke overtredingen.

Nog opvallender vind ik dat de regeling niet vraagt of iemand een bepaald stuk grond rechtmatig bezit. Toen de Tweede Kamer daar expliciet naar vroeg, antwoordde het kabinet dat de oorsprong van een product wordt bepaald aan de hand van de EU-postcodelijst en onafhankelijk is van de vraag wie de rechtmatige eigenaar van het betreffende stuk grond is.

En wat voor producten zijn dat dan?

Dat weet Nederland niet precies. Het kabinet schrijft dat nauwkeurige gegevens ontbreken en noemt op basis van anekdotisch bewijs** vooral landbouwproducten als olijfolie, citrusvruchten, dadels en wijn. De totale Nederlandse import uit deze nederzettingen wordt ruw geschat.

Worden de Palestijnse werknemers nu ook geboycot?

In Israëlische nederzettingen en industriegebieden werken ook Palestijnen.

Volgens de Israëlische Civil Administration waren er in 2020 35.000 geldige vergunningen voor Palestijnen om in Judea en Samaria te werken. In een Knessetcommissie werd in 2024 gemeld dat er vóór de oorlog bijna 40.000 actieve vergunningen waren en op dat moment ongeveer 25.000, waaronder 14.500 in industriegebieden. Dat zijn cijfers van verschillende jaren en dus geen actuele telling voor september 2026, maar ze laten wel zien dat Palestijnse arbeid in deze economie geen marginaal verschijnsel is.

De Nederlandse regering is daarover bevraagd. En het antwoord vind ik eerlijk gezegd onthutsend. Het kabinet zegt dat het niet kan vaststellen of en op welke manier de Palestijnse economie door dit Nederlandse sanctiebesluit wordt geraakt, omdat goede cijfers ontbreken. Het kan niet geheel uitsluiten dat Palestijnse gezinnen en bedrijven geraakt worden. En toen gevraagd werd of Palestijnse gezinnen in zo’n productieketen relatief harder getroffen zouden kunnen worden dan Israëlische bedrijven, antwoordde het kabinet: nee, dat kan niet worden uitgesloten.

Nederland erkent bovendien dat er gemengde Israëlisch-Palestijnse productieketens bestaan, maar beschikt niet over aantallen.

Dat vind ik moeilijk te begrijpen... je voert een maatregel in die bedoeld is om niet bij te dragen aan een situatie die volgens Nederland de rechten van Palestijnen schaadt, maar je weet tegelijkertijd niet of je met die maatregel Palestijnse werknemers en hun gezinnen financieel raakt.

Mijn bezwaar

Voor mij voelt dit als meten met twee maten.

Niet omdat ik vind dat iedere Israëlische claim automatisch juist is. Niet omdat de Arabische geschiedenis er niet toe doet. Ook niet omdat alle nederzettingen historisch of juridisch hetzelfde zijn Maar ik vind het te gemakkelijk om een buitengewoon ingewikkeld stuk land terug te brengen tot één verhaal waarin de Joodse geschiedenis verdwijnt en Nederland vervolgens via zijn eigen strafrecht economische grenzen trekt.

De Westelijke Jordaanoever was vóór 1967 geen soevereine Palestijnse staat. Daarvoor viel het gebied onder Jordanië, daar weer voor onder het Britse Mandaat en dáárvoor eeuwenlang onder het Ottomaanse Rijk. Wie nòg verder teruggaat, komt uit bij Judea en Samaria, waar Israëlitische koninkrijken bestonden.  

De ingewikkeldheid ís het verhaal.

Ik zou liever zien dat Nederland voorzichtiger was met zo’n vergaande economische maatregel. Dat eerst serieus wordt onderzocht welke mensen ermee worden geraakt. Israëlische ondernemers maar ook Palestijnse werknemers die gewoon ook naar die fabriek of boomgaard gaan om hun gezin te onderhouden. Ik ben er niet van overtuigd dat dit verbod hen helpt. 

Nederland presenteert dit als een principiële maatregel, terwijl het zelf erkent niet goed te weten welke economische neveneffecten er voor Palestijnen zullen zijn. Hoe dan...

__

Geraadpleegde bronnen:

Rijksoverheid, Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Tweede Kamer der Staten-Generaal, Internationaal Gerechtshof (ICJ), Verenigde Naties / UNISPAL, VN-Veiligheidsraad, Israëlische overheid (gov.il), Knesset, Encyclopaedia Judaica / Encyclopedia.com, United States Holocaust Memorial Museum, Cambridge University Press, Clinton Presidential Library / White House Archives.

*Historische foto van Joodse mannen bij de zevende trede van Machpela, begin 20e eeuw. Digitale inkleuring/bewerking met ChatGPT. Oorspronkelijke fotograaf onbekend.

**Anekdotisch bewijs is een conclusie die vooral steunt op persoonlijke ervaringen of losse voorbeelden, in plaats van op systematisch onderzoek. Zo’n ervaring kan relevant zijn, maar bewijst op zichzelf niet dat iets algemeen geldt of dat er een oorzakelijk verband is.

[1] Aanval op Hebron. De aanval op de Joodse gemeenschap van Hebron kwam voort uit de onlusten die kort daarvoor in Jeruzalem waren uitgebroken. Rond de Westelijke Muur waren de spanningen sterk opgelopen en er verspreidden zich geruchten dat Joden islamitische heilige plaatsen bedreigden en moslims zouden hebben gedood. Vanuit Jeruzalem sloeg het geweld over naar andere plaatsen, waaronder Hebron. Op de achtergrond speelde daarnaast al langer Arabisch verzet tegen het zionisme en angst voor de gevolgen van de groeiende Joodse immigratie en het Joodse Nationale Tehuis.

Lees ook: Hoe zat het ook al weer met Palestina?

De stukjes op deze blog zijn het resultaat van mijn eigen onderzoek en mijn eigendom. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.

Stierf Marah van de honger? Of aan onbehandelde leukemie?

Haar ademhaling werd zwaar, het lichaam hield vocht vast. Stuipen joegen haar moeder angst aan. Zou er nog tijd zijn om Marah te redden?

20 jaar oud, ernstig ziek. Niet veel tijd meer. En toen was het zover: Marah Abu Zuhri ging Gaza verlaten. Italië bood een plek in een gespecialiseerd ziekenhuis. 

Twee dagen later stierf ze.

Niet honger, maar leukemie

Het Naser Hospital/Gaza Cancer Center stelde een voorlopige diagnose: Marah leed aan acute promyelocytaire leukemie (APL), een van de meest agressieve vormen van bloedkanker. Uit haar medische dossier van 9 augustus bleek al hoe kritiek haar toestand was.

👇Hieronder de uitdraai van haar medische raport gedeeld door COGAT

Marah had:

• gevaarlijk tekort aan bloedcellen
• vocht rond de longen
• stuipen
• stollingsproblemen (DIC)
• tekenen van orgaanfalen

In Pisa werd ze opgenomen op de hematologie-afdeling. Tijdens haar eerste behandeling kreeg ze een ademhalingscrisis en overleed ze aan een hartstilstand.

De bureaucratie die levens kost

De dood van Marah staat niet op zichzelf. Artsen waarschuwen al rond 2017: medische aanvragen uit Gaza blijven vaak weken of maanden liggen bij de Hamas-autoriteiten. Het gevolg: ernstig zieke mensen vertrekken pas als hun toestand kritiek is. 

👉 Bron: Babies die in Gaza as Hamas, Fatah trade blame

Dit langzame papierwerk koste toen al levens. Ik ontdekte daarna dit:

1. Vóór de aanval van Hamas op Israel (7 oktober 2023) gingen veel Palestijnse patiënten via Israëlische doorgangen naar ziekenhuizen in Oost-Jeruzalem of ergens anders in Israël. 
2. Maar na de massamoorden door Hamas veranderde dat radicaal. Israël laat medische evacuaties nu alleen nog doorgaan na een uitgebreide veiligheidsbeoordeling. Dat kost tijd — tijd die ernstig zieken vaak niet hebben.

Hoe werkt de procedure vandaag de dag eigenlijk? (dit was een heel gezoek voor mij)

• De Palestijnse Autoriteit (PA) in Ramallah verzamelt de medische dossiers uit Gaza.

• Die dossiers gaan tegelijkertijd twee kanten op:

  1. Naar Israël, voor de uitreisvergunning (veiligheidscheck).

  2. Naar het ontvangende land (zoals Italië), voor de officiële opnamebevestiging.

Pas als beide toestemmingen er zijn (Israël zegt: hij of zij mag de grens over, en Italië zegt: dit bed is gereserveerd), kan een patiënt daadwerkelijk vertrekken.

In Marah’s geval: Israël had eerder goedkeuring gegeven, maar Italië diende pas later het formele verzoek in. Daardoor werd het iets vertrek vertraagd.

Hoe Europa het vertelde

In Europese media lazen we: “Jonge Palestijnse vrouw overlijdt, verzwakt door honger.” En er stond zelfs een uitlegkatern: “Wat doet uithongering met je lichaam?” 

Hoewel het Italiaanse ziekenhuis niet specificeerde of de vrouw aan ondervoeding leed, zegt het wel dat ze bij aankomst in een ‘toestand van ernstige fysieke achteruitgang’ was. 

👉 NOS artikel: Sterk vermagerde vrouw (20) sterft 2 dagen na aankomst in Italiaans ziekenhuis

Zet dit artikel naast haar medische dossier en je ontdekt dat er iets is weggelaten. Dat een levensbedriegende ziekte die dodelijk kan zijn niet genoemd wordt.

In het NOS artikel had geen katern moeten staan over honger maar over leukemie met antwoorden op deze specieke vragen.

• Wat is acute leukemie

• Waarom kan uitstel van behandeling bij deze vorm fataal zijn binnen zeer korte tijd?

• Hoelang was Marah ziek vóórdat het onderzoek plaats had

• Waarom voert Israël voor elke patiënt én diens begeleider een veiligheidscontrole uit op mogelijke banden met Hamas?

Wat is APL?

APL is een zeldzame, maar extreem gevaarlijke vorm van acute leukemie.

• Het veroorzaakt ernstige stollingsstoornissen en bloedingen.

• Het lichaam kan vocht vasthouden en stuipen vertonen.

• Zonder snelle behandeling is de ziekte vaak fataal.

• Maar: met de juiste medicijnen (ATRA en arseen) is de prognose vaak goed.

Het grotere verhaal rondom Marah's sterven

Ik vind het zo erg voor Marah’s moeder en haar verdere familie. Maar Marah's dood vertelt ook een groter verhaal. Een verhaal over bureaucratie, oorlog en het verlies van toegang tot zorg die ooit wél bereikbaar was in een land veel dichterbij dan Italië.

Het vertelt ook het verhaal van eenzijdige journalistiek. Ontkennen dat Marah leukemie had, betekent de eigen artsen in Gaza te ondermijnen. Zij stelden juist vast dat ze leed aan een acute en dodelijke vorm van bloedkanker.

Pisa en context (verdieping voor wie dat wil)

Marah stierf in het Universitair Ziekenhuis van Pisa. Dat maakt de context van de stad en haar universiteit belangrijk.

De Universiteit van Pisa profileert zich als voorvechter van dialoog en academische samenwerking. Toch besloot het bestuur in juli 2024 om de banden met Israëlische universiteiten te verbreken — uitdrukkelijk “als politiek gebaar richting de Israëlische regering.” In diezelfde verklaring werd gesproken van “objectieve etnische zuivering” in Gaza.

Opvallend is dat Pisa géén vergelijkbare maatregel nam tegen Palestijnse universiteiten, terwijl daar openlijk Hamas invloed uitoefent. Zo won Hamas in 2023 de studentenraadsverkiezingen aan de An-Najah Universiteit in Nablus, een partnerinstelling van Pisa. En dat ondanks de bewezen genocide en massamoorden die Hamas op 7 oktober 2023 in Israël pleegde.

Deze asymmetrische keuzes laten zien hoe weinig neutraal de academische context eigenlijk is. Terwijl Pisa officieel zegt “wetenschap boven politiek” te plaatsen, koos het in praktijk voor eenzijdige veroordeling van Israël en bleef Hamas buiten beeld.

Dat verklaart ook waarom in de Italiaanse berichtgeving over Marah’s dood vooral de nadruk kwam te liggen op uithongering door Israël en nauwelijks op het feit dat haar medische dossier wees op acute leukemie. Pisa werd niet alleen de plek waar Marah stierf, maar ook een bron van framing.

Lees HIER hoe het nieuws wordt gebracht

---

Bronnen: 

1. Zie de verklaring van de Universiteit van Pisa (juli 2025), waarin banden met Israëlische universiteiten werden verbroken als “politiek gebaar” en de situatie in Gaza werd omschreven als etnische zuivering (Quds News Network; Italian Insider). Ook: de origninele tekst met de woorden objectieve etnische zuivering erin.

2. De Senaat riep tegelijk op tot uitbreiding van academische samenwerking met Palestijnse universiteiten en steun aan VN-rapporteur Francesca Albanese (Università di Pisa).

3. Deze lijn past in de bredere context van Italiaanse studentenprotesten, de Intifada Studentesca, die sinds 2024 tientallen universiteiten in Italië in beweging bracht en oproept tot volledige boycot van Israëlische academische instellingen (Wikipedia IT)

---

Alle foto's: Pixabay

Waar geen woorden voor zijn.

Ze liggen daar... zonder graf

Er zijn van die beelden die zich vastzetten in je hoofd. Lichamen, gewikkeld in doeken, op rijtjes ijsblokken buiten een overvol mortuarium. Een man die met een gebaar naar de grond zegt: “Hier liggen mijn neef, mijn tante, nog een neef.” Geen plek, geen graf, geen rust. Alleen hitte, chaos en verdriet.

De NOS bracht hierover een artikel van correspondent Nasrah Habiballah, en het is moeilijk om dat stuk te lezen zonder geraakt te worden. Het is zorgvuldig opgeschreven, ingetogen, menselijk. Precies wat journalistiek op z’n best kan zijn: laten zien wat wij liever wegstoppen.

Menselijk leed in beeld gebracht

Habiballah doet in dit artikel wat elke verslaggever zou moeten doen: de stemmen laten klinken van mensen die anders onhoorbaar blijven. Haar "interview" met Rabie Saad, die naast het geïmproviseerde graf van zijn familie zit, is rauw en schrijnend.

Dit soort verhalen moeten verteld worden. En ze doen ertoe. Niet alleen politiek, maar menselijk. Want ook wie zich vastklampt aan militaire of strategische logica, mag het verdriet niet uit het oog verliezen.

⚖️ Maar waar is de andere kant?

Toch blijft er iets wringen. Want deze journalist is niet alleen correspondent voor Gaza, maar ook voor Israël. En juist dat maakt het pijnlijk dat de andere kant van het verhaal ontbreekt:

• Waarom is die grond ingenomen?

• Waarom zijn sommige begraafplaatsen verwoest of ontoegankelijk?

• Wat is de rol van Hamas in het verbergen van wapens in burgerzones?

Er worden citaten gegeven waarin Israël wordt beschuldigd van bezetting of "bloedbaden", maar er is geen ruimte voor wederhoor. Geen Israëlische stem, geen uitleg, geen kader. En dat maakt het stuk, hoe zorgvuldig ook geschreven, onvolledig. Niet omdat het niet klopt — maar omdat het halve waarheid is. En dat doet geen recht aan een werkelijkheid die al zo verscheurd is.

Een journalist is geen spreekbuis

Een journalist hoeft geen neutraliteit te veinzen — maar wel veelzijdigheid te bieden volgens mij. En wie, zoals Nasrah Habiballah, beide gebieden bestrijkt, mag ook geacht worden beide kanten te belichten. Voor de waarheid. Voor het gewonde geheel.

Nu voelt het artikel, ondanks de menselijke toon en sobere, krachtig woorden, meer als de stem van Gaza dan als een stem over Gaza én Israël. En dat is jammer. Want als er íemand is die deze brug zou kunnen slaan, is zij het.

🙏 Woorden voor wat eigenlijk niet te zeggen is

Ik wil dit niet negatief eindigen hoor.

Ik respecteer Nasrah Habiballah in haar werk. Ik zie haar toewijding, haar moed om te luisteren, om te vertellen. En ik wens haar wijsheid toe — in het kiezen van woorden voor situaties waarvoor eigenlijk geen woorden voor zijn.

Want soms is het niet het oordeel dat telt, maar het evenwicht. De ruimte waarin verdriet van álle kanten gehoord mag worden.

De stukjes op deze blog zijn mijn eigendom, tenzij anders vermeld. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.

De waarheid over Gaza en het gevaar van halve waarheden

 “Als Israël zou willen dat elk kind in Gaza morgen ontbijt krijgt, dan hoeft Netanyahu dat maar te zeggen en het zou gebeuren.” — Alex de Waal, hongersnoodexpert (NOS, juli 2025)

Deze uitspraak grijpt je bij de keel. De hongersnood in Gaza is vreselijk. Beelden van hongerige kinderen en kapotte ziekenhuizen schreeuwen om aandacht. En dat is terecht.

Maar tegelijk moet ik ook iets anders onder ogen zien: wat als de informatie die mij raakt, niet klopt? Wat als cijfers worden ingezet als een soort van munitie in een propaganda-oorlog? Echt wel om levens te redden daar in Gaza, maar...

🚨 “70% van de doden zijn vrouwen en kinderen” — klopt dat?

In mei 2025 hing in Amsterdamse abri’s een advertentie van Save the Children:

“Bijna 70 procent van de doden in Gaza zijn vrouwen en kinderen.”

Deze claim werd overgenomen van NU.nl (8 november 2024), die zich baseerde op een rapport van het OHCHR — een VN-organisatie die op haar beurt cijfers gebruikt van… Hamas.

📌 Maar ik las dat het niet klopte

De Reclame Code Commissie oordeelde dan ook dat deze reclame-uiting misleidend was en het publiek verkeerde informatie gaf.

Waarom?

• De cijfers waren verouderd.

• Ze waren alleen gebaseerd op onverifieerbare Hamas-bronnen.

• En de advertentie vermeldde geen context of datum.

🔎 Volgens de laatste gegevens van WHO en OCHA (mei 2024) — deels gebaseerd op data van Hamas zélf — ligt het percentage vrouwen en kinderen onder de doden rond de 46,7% (en dat vind ik óók verschrikkelijk, elke dode is erg).

De RCC oordeelde:

“De uiting is onvoldoende accuraat en schaadt het vertrouwen in reclame.”
Save the Children kreeg het advies om deze boodschap niet opnieuw te gebruiken.

📦 Cijfers als munitie

Deze zaak laat  me echt zien hoe snel onvolledige of misleidende cijfers hun weg vinden naar het publieke debat.

Journalisten, hulporganisaties en zelfs verschillende politici nemen vaak wat “heftig” klinkt over — zonder te controleren waar het vandaan komt. Misschien hebben ze er geen tijd voor?

De NOS meldde bevoorbeeld dat Israël “hulptrucks weigert” en “honger als oorlogswapen” inzet, om bij het sub-onderwerp honger te blijven. Maar ze noemden niet dat:

• Israël wél hulp toelaat via veilige routes;

• Hulpgoederen vaak klaarstonden aan de grens;

• Hamas eerder hulp in beslag nam;

• Hamas militaire infrastructuur onder ziekenhuizen en begraafplaatsen gebruikt.

Ook werd niet uitgelegd dat Gaza een heel jonge bevolking heeft. Het is dus "logisch" dat het aantal kinderen onder de slachtoffers relatief hoog is — maar dat verklaart nog geen “70% vrouwen en kinderen”.

📲 Propaganda is sneller dan waarheid

We leven in een tijd waarin sociale media sneller zijn dan feitencontrole. Zo anders dan toen ik jong was! Ik vind dat moeilijk. 

Veel anti-Israëlberichten gaan viraal op basis van slogans en halve data — meestal afkomstig uit Hamas-kringen. Zelfs sommige VN-organisaties nemen deze informatie over, zonder te checken of ze klopt.

Maar dat is dan echt niet neutraal of betrouwbaar. Als media en hulporganisaties klakkeloos dit soort cijfers verspreiden, helpen ze propaganda vooruit — ook al bedoelen ze het goed. Je zou alles moeten checken. Ben je dagen mee bezig als je dat zou willen doen.

📌 CIDI voerde een juridische strijd tegen Save the Children, en kreeg gelijk van de Reclame Code Commissie. Niet omdat ze “voor Israël” zijn, maar omdat feitelijke juistheid ertoe doet.

🔍 Wat dan wel? Waarheidsliefde én mededogen

De situatie in Gaza is echt verschrikkelijk.
Maar als je de verkeerde cijfers gebruikt, maken je het nog erger. Want dan raken medeleven en waarheid van elkaar los. Volgens mij begint echte vrede daar ergens, waar waarheid en recht elkaar ontmoeten.

Daarom: Check cijfers bij betrouwbare bronnen, vraag altijd: Wie zegt dit, en waarom. Wees gewoon echt kritisch. Ook als iets waar voelt. Vergelijk bronnen met elkaar, dat vind ik ook een goeie.

🧠 Wat ging er mis bij Alex de Waal? 

Alex de Waal werd aangehaald in het NOS artikel, ik begon deze blog met een quote van hem. Hij is een bekende hongersnoodexpert. Hij veel waardevols geschreven over Yemen, Sudan en Ethiopië. Daarin is hij meestal zorgvuldig, evenwichtig en feitelijk. Een secuur mannetje dus.

Maar in zijn uitspraken over Gaza gaat het mis. Hij zegt dingen als:

“Zo minutieus georkestreerde hongersnood is nog nooit voorgekomen.”
en
“Als Israël wil dat elk kind ontbijt krijgt, hoeft Netanyahu dat maar te zeggen.”

📌 Dat is geen analyse meer — dat gaat richting retoriek. En dat is vreemd, want in zijn werk over Jemen was hij juist heel precies. 

Over Jemen schreef hij:

“Jemen is echt het meest schokkende voorbeeld van een hongersnoodmisdaad van onze generatie, omdat de schuldlijnen zo duidelijk zijn en er geen ontkenning mogelijk is.”

Hij onderbouwde dat met:

• Bewijs van opzettelijke blokkades,

• Meerdere schuldige partijen,

• Internationaal erkende data.

Maar bij Gaza:

• Gebruikt hij geen forensisch bewijs (bewuste beleidsdocumenten of verklaringen)

• Negeert hij Hamas als actor,

• Baseert zich op onverifieerbare cijfers,

• En plaatst Israël als enige dader binnen een ideologisch verhaal over Amerika, dollarisering, wereldorde en BRICS.

Ik ontdekte dat hij van Gaza geen unieke ramp maakt, maar een symbool van zijn wereldbeeld.
En daarmee verliest zijn verhaal de kracht die het wel had kunnen hebben. Hij veronderstelt intentie op basis van gevolg — en dat is juridisch en forensisch niet genoeg om van een “oorlogsmisdaad” of “georganiseerde hongersnood” te spreken.

Nu sluit ik de blog af. Ik heb een moe hoofd van al dat naast elkaar leggen en vergelijken en luisteren. En vooral dat lezen, lezen, lezen. Lezen we niet veel te weinig? Ik denk het.

Hieronder nog wat bronnen die ik gebruikte voor deze blog

Bronnen:

• CIDI wint zaak bij Reclame Code Commissie (RCC Dossier 2025/00266)

• Oordeel over deze zaak aangespannen tegen Save the Children

• NU: Bijna 7- procent van doden in Gaza zijn vrouw en kinderen

• The Telegraph: Hamas claim that 70pc of Gaza dead are women and children ‘demonstrably false’

• NOS: “De honger in Gaza is zo groot dat voor velen de hulp niet op tijd zal komen”

• Alex de Waal, interview

• The Guardian over Yemen (2020)

• Mass Starvation en Famine Crimes, Alex de Waal

---

De stukjes op deze blog zijn mijn eigendom, tenzij anders vermeld. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.

Waarom ik niet zomaar roep: “Erken Palestina als staat!”

Ik las laatst:

“Bijna 150 landen erkennen Palestina als staat. Dus het bestaat gewoon.”

Maar ik dacht: Welk Palestina dan?

🟥 Gaza wordt bestuurd door Hamas, een islamistische organisatie die met geweld de macht greep.
🟦 De Westbank is in handen van de Palestijnse Autoriteit, die al jaren geen verkiezingen houdt.
En die twee? Die staan lijnrecht tegenover elkaar.

Er is geen gezamenlijke regering. Geen eenheid. Geen democratisch proces.
Dus hoe kun je dan spreken van één staat?

Ik besloot het uit te zoeken — en wat ik vond, zette mijn beeld compleet op z’n kop.
In deze blog laat ik zien wat er écht aan de hand is.

Mijn onderzoek gaat over dit: bestaat “de staat Palestina” eigenlijk wel?  En waarom vormen Gaza en de Westbank niet één land — maar twee rivaliserende gebieden?

1. Wat bedoel je met “Palestina”?

Mensen die “Palestina” zeggen, bedoelen meestal twee gebieden:

• 🟥 Gaza — een smalle strook land aan de Middellandse Zee.

• 🟦 De Westelijke Jordaanoever (ook wel: de Westbank) — een heuvelachtig gebied ten westen van de rivier de Jordaan.

Maar deze twee gebieden zijn:

• niet aaneengesloten,

• niet onder één bestuur,

• en elkaars politieke vijanden.

Dus nee — dit is géén normale staat met een regering, een grondwet en verkiezingen. Dit is een verdeelde regio met twee machtsblokken die elkaar verachten.

2. Hoe raakten Gaza en de Westbank verdeeld?

In 2006 waren er Palestijnse parlementsverkiezingen. Hamas — een islamitische, gewapende organisatie — won de meerderheid, las ik.

De andere grote partij, Fatah, die de Palestijnse Autoriteit (PA) leidt, wilde niet zomaar de macht delen natuurlijk. Zeker niet met Hamas.

Wat gebeurde er?

• Er braken gevechten uit tussen Hamas en Fatah.

• In 2007 pleegde Hamas een staatsgreep in Gaza.*

• Ze verdreven alle PA-leiders, doodden tegenstanders, en namen het bestuur over.

• Sindsdien is Gaza volledig in handen van Hamas.

De Westbank bleef onder bestuur van Fatah en de Palestijnse Autoriteit.

👉 Resultaat:
Twee verschillende regeringen.
Twee verschillende ideologieën.
Twee rivalen die elkaars gezag niet erkennen.

3. Wie bestuurt wat eigenlijk?

🟥 Gaza — onder Hamas

• Hamas is radicaal islamitisch.

• Wil Israël vernietigen.

• Wordt als terreurorganisatie aangemerkt door de EU, VS en anderen.

• Voert oorlog met raketten en tunnels.

• Houdt verkiezingen tegen.

• Laat geen vrije pers of oppositie toe.

• Heeft eigen politie, wapens, rechtbanken en onderwijs.

🟦 Westbank — onder de Palestijnse Autoriteit (PA)

• PA is seculier, diplomatiek, verbonden aan Fatah.

• Wordt geleid door Mahmoud Abbas, al sinds 2005 (zonder herverkiezing!).

• Bestuurt delen van de Westbank, maar grote gebieden vallen nog onder Israëlisch toezicht.

• Heeft weinig vertrouwen van eigen bevolking door corruptie, onderdrukking en vriendjespolitiek.

• Krijgt hulp van de EU en de VS — maar geen steun van Hamas.

Dus: Gaza en de Westbank worden door twee totaal verschillende groepen bestuurd.

4. Waarom zijn er dan al bijna 20 jaar geen verkiezingen?

Eenvoudig gezegd:
Omdat beide partijen bang zijn om de macht te verliezen.

• Hamas weigert verkiezingen, omdat ze geen risico willen lopen.

• De PA durft ook niet, omdat veel Palestijnen hen corrupt en zwak vinden.

• Er is geen gezamenlijk parlement, geen eerlijke rechtspraak, geen vrije pers.

• Wie kritiek uit? Die wordt opgesloten — of erger.

Zonder verkiezingen, zonder gedeelde wetten, zonder vertrouwen onderling, kun je toch geen democratische staat zijn?

5. Wat zijn die clans waar je soms over hoort?

In beide gebieden hebben grote families (“clans”) veel macht:

• Ze bepalen wie er banen krijgt.

• Ze regelen wie er hulp krijgt.

• Ze beïnvloeden politiek, rechtspraak, politie en onderwijs.

Met andere woorden:
🧱 Het bestuur draait vaak niet op wetten — maar op familiebanden, loyaliteit en belangen.

➡️ En als dát je bestuursstructuur is, kun je toch niet doen alsof je een moderne rechtsstaat bent?

6. Wat moet er zin om je een land te laten noemen

Volgens internationaal recht (Montevideo-verdrag) moet een staat:

ARTICLE 1 The state as a person of international law should possess the following qualifications: a ) a permanent population; b ) a defined territory; c ) government; and d) capacity to enter into relations with the other states. 

Bron

1. Een vaste bevolking hebben ✅

2. Een afgebakend grondgebied ⚠️ (Grenzen zijn niet vastgesteld)**

3. Een regering die gezag heeft over het hele gebied ❌ (Er zijn twee rivalen)

4. Zelfstandig afspraken kunnen maken met andere landen ⚠️ (Alleen de PA probeert dat — Hamas niet)

➡️ “Palestina” voldoet dus niet aan de basiseisen voor een staat. Het is verdeeld, instabiel en ondemocratisch.

7. Wat betekent het dan nu als landen “Palestina erkennen”?

Dat is een symbool.
Een politiek gebaar.
Maar het verandert niets aan de realiteit:

• Hamas blijft aan de macht in Gaza.

• Abbas blijft zonder verkiezingen zitten op de Westbank.

• De bevolking blijft gevangen tussen corruptie, terreur en verdeeldheid.

Toen dacht ik:

Je erkent dus géén land maar je erkent twee rivaliserende regimes die geen vrede hebben met elkaar — laat staan met Israël.

8. En waarom nu opeens die druk om Paelstina te erkennen?

Deze erkenning is vooral een gebaar voor de buitenwereld.

Voor politici die op een conferentie willen zeggen: “Wij erkenden Palestina. Wij deden iets goeds.”

Maar als je kijkt naar de feiten?
Dan erken je chaos. Geweld. Machtsmisbruik. Geen staat.

Ik kwam hier ongeveer op uit:

Wil jij oprecht vrede en recht voor de Palestijnen?

✋ Dan is dit de enige eerlijke weg:

✔️ Verkiezingen — échte, vrije verkiezingen voor álle Palestijnen
✔️ Eén vreedzaam bestuur — geen twee rivaliserende machtsblokken
✔️ Einde aan terreur en corruptie — en ruimte voor het gewone volk
✔️ Transparantie, rechtspraak, en mensenrechten
✔️ Grensafspraken met Israël — gebaseerd op wederzijdse erkenning
✔️ Internationale samenwerking — géén geïsoleerde propaganda

En ja — breng de gijzelaars thuis. Allemaal. Onvoorwaardelijk.
En ja — laat daders van pogroms en moorden op Joden verdwijnen uit het publieke leven.
Geen glorie voor terroristen. Geen heldenstatus voor haat.

En tot slot:
👉 Sta achter Israël als het gaat om terreurbestrijding — niet ondanks 7 oktober, maar juist daarom. Zodat zo’n aanval nooit, nooit meer kan gebeuren. En er daardoorook geen tegenacties meer  te verwachten zijn

---

PS: De gele arceringen in de tekst heb ik vooral voor mezelf toegevoegd — zodat ik bij het teruglezen meteen weet: “O ja, dát was het punt.” Misschien helpt het jou ook om het overzicht te houden.

* Lees meer: Palestijnese burgeroorlog

** Een afgebakend grondgebied betekent dat een staat duidelijke, internationaal erkende grenzen heeft. In het geval van Palestina zijn die niet vastgesteld. De zogenoemde "grenzen" (zoals de Green Line van 1949) zijn nooit officieel erkend als staatsgrenzen, maar waren bedoeld als wapenstilstandslijnen. Er is ook geen vredesakkoord dat definitief bepaalt welk gebied tot Palestina behoort.

---

Extra: Israël accepteert de erkenning van Palestina door andere landen niet als formeel diplomatiek fundament. De Israëlische regering verzet zich hiertegen omdat zij vindt dat een Palestijnse staat alleen kan ontstaan uit onderhandelingen, inclusief:

• de hernieuwde erkenning van Israël als Joodse staat door de Palestijnse Autoriteit 

• duidelijk gedefinieerde grenzen 

• en veiligheidsgaranties dat Palestijns gezag terrorisme actief afwijst

Israëls officiële standpunt is dat de staat Palestina alleen kan ontstaan via een eerlijke, diplomatiek overeengekomen oplossing, niet via eenzijdige erkenning zonder bestuurseenheid of vredesproces.

Bron: Why Israel Cannot Recognize a Palestinian State

Lees ook: The "Pre-1967 Border - The Green line

---

Heb je helemaal tot hier gelezen? Petje af 😊

De stukjes op deze blog zijn mijn eigendom, tenzij anders vermeld. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.

Waarom de kritiek op voedselhulp in Gaza niet eerlijk is

Vorige week las ik een artikel waarin werd beweerd dat Israël voedselhulp gebruikt om mensen uit het noorden van Gaza te verdrijven. Een citaat bleef hangen:

"Uiteindelijk komt iedereen in een paar heel kleine gebieden in het zuiden terecht. Daarmee wordt voedselhulp een factor in het ontvolken van delen van Gaza. Het gebeurt op een manier die niet alleen niet deugt, maar het is ook een instrument in het bereiken van de Israëlische oorlogsdoelen." Bron

 

Dat klinkt ernstig. Maar het roept ook vragen op. Want hoe groot is Gaza eigenlijk? Hoe ver moeten mensen werkelijk reizen? En is het eerlijk om te zeggen dat voedselhulp wordt ingezet als “ontvolkingsinstrument”?

Ik ging op zoek naar de afstanden. Hoe groot is Gazastrook? Ik vond dit: De Gazastrook is ongeveer 41 km lang en maximaal 12 km breed.

Dat betekent: het hele gebied is kleiner dan Texel (Gaza: 365 km² / Texel: 463 km²). Van het noorden (Beit Hanoun) naar het zuiden (Rafah) is hemelsbreed ongeveer 41–43 km."

Ter vergelijking:

• Van Utrecht naar Amsterdam-Zuid: 42 km

• Van Leeuwarden naar Drachten: 35 km

• Van Rotterdam naar Gouda: 26 km

Dit is geen excuus voor het leed. Maar het is wél belangrijk om te weten dat verplaatsing in Gaza gaat over relatief korte afstanden, géén massale volksverhuizing over honderden kilometers.

Het probleem is dan ook niet de afstand.
Het probleem is de veiligheid – of beter gezegd: het onveilige noorden, waar Hamas nog actief is, tunnels liggen, en waar hulpverleners regelmatig onder vuur komen te liggen. Dat is de reden dat de meeste hulp nu via het zuiden binnenkomt.

Waarom zitten de meeste distributiepunten in het zuiden?

Heel eenvoudig dus (maar schrijnend) het noorden van Gaza nog steeds onveilig is. Hamas zit er diepgeworteld, er zijn tunnels, schuilplaatsen, raketlanceerplaatsen. Elke hulpverlener die daar komt, loopt gevaar – óók van Palestijnse milities die hulp kapen of verdelen volgens hun eigen belangen.

Hulpprogramma’s in het noorden zouden extra beveiliging en routing nodig hebben, iets waar GHF niet voor gekozen heeft.

Ik deel het bericht dat ik las hieronder in eigen woorden:

"Volgens Servaes, de directeur van een bekende hulporganisatie is het diep triest dat honderden mensen zijn omgekomen bij voedseluitgiftepunten in Gaza. Hij beschrijft de situatie als een dodelijk dilemma: mensen moeten kiezen of ze het risico willen nemen om voedsel te halen op plekken waar gevaar dreigt. Maar wie wanhopig genoeg is, gaat toch — ook al weet je dat het mis kan gaan.

Al vóór de start van deze specifieke voedselhulp was er stevige kritiek op de organisatie die de distributie verzorgt. Verschillende onafhankelijke hulpinstanties waarschuwden dat het systeem onveilig en ondoordacht was opgezet. Die zorgen lijken nu bewaarheid te worden.

Omdat er slechts een handvol distributiepunten is, en bijna allemaal in het zuiden, blijven mensen in het noorden verstoken van hulp. Daardoor trekken velen noodgedwongen zuidwaarts. Zo wordt voedselhulp niet alleen een kwestie van overleven, maar ook een factor in het leegtrekken van hele gebieden. 

Daarmee wordt voedselhulp een factor in het ontvolken van delen van Gaza. "Het gebeurt op een manier die niet alleen niet deugt, maar het is ook een instrument in het bereiken van de Israëlische oorlogsdoelen", zegt Servaes."

Een misplaatst verwijt dus?

De uitspraak dat voedselhulp “een instrument is in het bereiken van Israëlische oorlogsdoelen” is suggestief. Het legt de schuld van het lijden bij degene die probeert hulp te bieden, terwijl het werkelijke probleem is dat Hamas het hulpsysteem ondermijnt. Die realiteit wordt in zulke uitspraken compleet weggelaten.

Ja, mensen zijn wanhopig. Ja, ze gaan risico’s nemen om eten te krijgen.
Maar dat is niet omdat Israël hen expres wil laten lijden — het is omdat een terroristische organisatie het gebied gijzelt, hulp blokkeert, infrastructuur misbruikt en geweld blijft gebruiken.

Wat zou wel helpen?

• Hulporganisaties die onafhankelijk opereren én de moed hebben om Hamas te benoemen als obstakel. 

• Journalisten en directeuren die hun uitspraken baseren op feiten.

Wat ik nu denk over dit artikel:

Servaes is directeur van Oxfam Novib, een organisatie die vaker kritisch is op Israël en tegelijk zwijgt over Hamas. Dat hoeft niet te betekenen dat hij liegt — maar het wijst erop dat hij een duidelijke kant kiest in het conflict, ook in zijn publieke uitingen. Hij laat belangrijke feiten weg, trekt zware conclusies zonder nuance, en plaatst Israël in een kwaad daglicht zonder hierbij de rol van Hamas te benoemen. Dat maakt zijn uitspraken politiek en ideologisch gekleurd, niet objectief of evenwichtig.

Wat zegt het EU-rapport over Israël – en wat niet?

Vroeger geloofde ik het nieuws meestal wel. Wat op de NOS kwam, dat zal dan wel kloppen, dacht ik. Maar de laatste jaren merk ik dat ik vaker twijfel. Niet aan álles, maar ik voel wel steeds vaker: klopt dit eigenlijk wel? 

Ik ben geen expert. En heb blinde vlekken. Maar toch probeer ik beetje bij beetje zelf dingen te checken. Vaak gewoon door iets op te zoeken, door te kijken wie iets zegt, en of die persoon misschien een belang heeft. 

Ik stuitte op een nieuwsbericht op NOS over een vertrouwelijk EU-rapport over Israël. In deze blog kijk ik wat daarover bekend is, wie Kaja Kallas en minister Veldkamp zijn, en waarom ik vragen kreeg bij wat níet werd genoemd.

Wat zegt het rapport?

Het rapport is opgesteld door Kaja Kallas, de huidige buitenlandchef van de EU. Daarin staat dat Israël het handelsverdrag met de EU zou schenden. De reden? Volgens het rapport houdt Israël zich niet aan artikel 2 van dat verdrag, waarin staat dat landen mensenrechten moeten respecteren.

De informatie waarop het rapport is gebaseerd, komt vooral van de Verenigde Naties en hulporganisaties. Die zeggen dat Israël expres burgers doodt in Gaza en hongersnood als wapen inzet. Een groep landen, zoals België, Spanje en Ierland, wil nu dat de EU actie onderneemt tegen Israël.

Maar ik ging dus even kijken wie Kallas is, op welke bronnen zij zich baseert, en of die beschuldigingen eigenlijk wel kloppen.

Wie is Kaja Kallas?

Kaja Kallas was premier van Estland. Ze staat bekend als fel tegen Rusland en is erg pro-EU. Over Israël is ze vaak kritisch. Maar opvallend is dat ze niet zo kritisch is op landen zoals Iran, die vrouwen onderdrukken en hun eigen volk martelen. Ze heeft geen achtergrond in het Midden-Oosten. Voor dit rapport is ze dus volledig afhankelijk van informatie van andere partijen.

Verschuivende toon en focus van Kaja Kallas

In de eerste fase van de oorlog in Gaza veroordeelde Kaja Kallas duidelijk de terreur van Hamas. Ze erkende Israëls recht op zelfverdediging en zei:

“Israel is fully entitled to defend itself. But it must do so in a way that spares innocent lives and adheres to the norms of international law.”
(oktober 2023) Bron: HIER

Er werd toen nog gesproken over steun aan beide zijden: medische hulp aan Israël en humanitaire hulp aan Palestijnen via o.a. UNRWA.*

Maar inmiddels is haar toon zichtbaar opgeschoven. Als EU-buitenlandchef presenteert Kallas nu een vertrouwelijk rapport waarin bijna alle nadruk ligt op vermeende schendingen door Israël van het mensenrechtenartikel uit het EU-verdrag. De rol van Hamas – dat de oorlog begon, gijzelaars vasthoudt en burgers als schild gebruikt – wordt nauwelijks nog benoemd.

Van een genuanceerde houding is haar benadering veranderd naar een eenzijdige veroordeling. Dat roept vragen op over de balans en betrouwbaarheid van het EU-standpunt.

Daar komt bij dat haar gebrek aan kennis van geschiedenis onlangs pijnlijk zichtbaar werd. Tijdens een debat over de NAVO maakte Kallas een opmerking over Ierland die op veel kritiek stuitte. Ze zei dat Ierland "rustig zijn welvaart kon opbouwen na de Tweede Wereldoorlog", terwijl landen achter het IJzeren Gordijn leden onder onderdrukking. Maar ze vergat dat ook Ierland vreselijk leed, zoals bij de Ballymurphy-massamoord en Bloody Sunday, waar Britse soldaten onschuldige burgers doodden. De Ierse Europarlementariër Kathleen Funchion noemde Kallas’ opmerkingen “ongepast en ongeïnformeerd”. Bron: EU foreign affairs chief criticised over ‘clear lack of understanding of Ireland’s history’

Dat soort fouten zet je toch aan het denken: hoe goed weet deze vrouw waar ze het over heeft, ook als het over het Midden-Oosten gaat? En dat maakt het belangrijk om te kijken: hoe betrouwbaar zijn haar bronnen eigenlijk?

Hoe betrouwbaar zijn de bronnen?

Het rapport baseert zich op de VN en hulporganisaties. Maar die zijn niet altijd neutraal, hoe goed hun bedoelingen misschien ook zijn.

• De VN heeft al jarenlang een duidelijke anti-Israëlhouding. Elk jaar worden er veel méér resoluties tegen Israël aangenomen dan tegen landen als Iran, Noord-Korea of Syrië.

• Organisaties zoals UNRWA* en Human Rights Watch hebben in het verleden rapporten geschreven die deels gebaseerd waren op informatie van Hamas, of zonder controle van feiten.

• De term “genocide” is zelfs gebruikt, terwijl veel juristen zeggen dat dit niet klopt. Israël probeert juist burgers te waarschuwen voordat het aanvalt – met sms’jes, pamfletten en evacuatiezones. Dat zie je bijna nergens anders in oorlog.

Daarnaast is het belangrijk om te weten dat Hamas heel bewust voedsel en hulp tegenhoudt, wapens verstopt in ziekenhuizen en scholen, en zelfs mensen tegenhoudt die willen vluchten. Maar dat staat meestal niet in die rapporten.

❓ Ik had nog 1 vraag bij het artikel:

Laat ook Veldkamp Hamas buiten beeld?

Demissionair minister Caspar Veldkamp – voormalig diplomaat en ambassadeur in Israël – lijkt in het NPOS artikel opvallend éénzijdig te focussen op Israël.

Israël onder druk, Hamas niet genoemd

Veldkamp gaat scherp in op de humanitaire blokkade van Gaza door Israël en noemt dat mogelijk een schending van EU-verdragsplicht. Hij waarschuwt dat dit "alarmbellen doet rinkelen in Israël"  en zegt:

“Nederland is tot nu toe mild geweest richting Israël. Kan de uitspraak van Veldkamp het begin van een koerswijziging zijn? … Hij noemt de humanitaire blokkade van Gaza niet oké” 

Wat je niet hoort: Veldkamp noemt tegenwoordig nauwelijks of geen enkele keer Hamas bij naam. Hij zegt niets over:

• De meer dan 100 gijzelaars die nog vastzitten in Gaza

• Het feit dat Hamas hulpgoederen blokkeert of in beslag neemt

• Het gebruik van burgers als menselijk schild

• Het systematisch uitlokken van burgerleed om internationale verontwaardiging te beïnvloeden

Eenzijdige informatiebronnen

Zijn kritiek is (mede) gebaseerd op rapporten van de VN en grote hulporganisaties – instanties die regelmatig één kant van het verhaal brengen zoals ik hierboven al zei

Politieke strategie vaker boven nuance?

Veldkamp benadrukt dat hij geen labels zoals ‘genocide’ wil gebruiken – dat laat hij over aan rechters – maar hij pleit wel voor een staakt-het-vuren en Europees onderzoek tegen Israël. Hij zet stevig in op drukkende retoriek richting Israël, maar laat zien weinig oog te hebben voor de verantwoordelijkheid van Hamas. Zo’n eenzijdige benadering zorgt voor vertekende beeldvorming – zelfs als de intentie van Veldkamp oprechte humanitaire zorgen betreft.

Wat ik heb geleerd

Ik leerde van dit alles dat het goed is om soms even stil te staan bij wat je leest. Om te kijken: wie zegt dit? Op basis waarvan? En wat wordt er niet genoemd?

Ik wil niet alles zomaar geloven. En ik hoef ook niet alles meteen te begrijpen. Maar ik wil wél eerlijk zoeken. De waarheid is vaak ingewikkelder dan een nieuwskop. Wie opkomt voor onderdrukten, kan geneigd zijn om één partij als agressor te zien, zonder oog te houden voor de complexiteit van oorlogsrecht, terreur (en asymmetrische oorlog).

Dit is een groeiend artikel. Er komt vast nog meer bij.

---

* The Connection Between UNRWA and Hamasin Gaza

De stukjes op deze blog zijn mijn eigendom, tenzij anders vermeld. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.

Mag Israël Iran aanvallen?

Toen ik het NOS-artikel las – “Iran lapt kernwapenregels aan z’n laars, maar Israël had geen recht op aanval” – dacht ik: is dat zo? Heeft het geen recht op aanval? Israël zit níét op een rustig continent waarin verdragen vanzelf worden nageleefd. Ik ging op onderzoek uit naar het hoe en wat en ontdekte dat ik nog zo weinig weet. 

Maar wat ik nu wèl weet deel ik in dit bericht.

Het is niet pas in juni 2025 begonnen

Iran roept regelmatig op tot vernietiging van Israël. De uitspraken zijn consistent, niet af en toe:

• In 2001 zei Rafsanjani dat één kernbom voldoende is om Israël uit te schakelen.

• In 2005 riep Ahmadinejad op om Israël van de kaart te vegen.

• In 2012 noemde Khamenei Israël een “kankergezwel dat moet verdwijnen”.

• Oran financiert en bewapent Hamas, Hezbollah, Houthi’s – groepen die Israël daadwerkelijk aanvallen.

• Op 13 april 2025 vuurde Iran zélf rechtstreeks meer dan 300 drones en raketten op Israël af.

Israël reageerde niet abrupt, maar zorgvuldig

Op 8 juni 2025 werd een serie luchtaanvallen uitgevoerd op Iran’s nucleaire infrastructuur (Isfahan, Natanz). Voorafgaand:

• Israël gebruikte intelligente inlichtingendiensten, AI‑analyse en zelfs gesmokkelde drones – dit was jarenlang gepland

• Méér nog: Israël wist sinds 2018 van het AMAD-project – dankzij de Mossad‑roof van honderden duizenden documenten 

• En Israël volgde het verrijkingsproces op de voet: Iran had volgens de IAEA zes maanden geleden al uranium verrijkt tot 83,7% (understandingwar.org).

Dan zeggen experts: “Toch mocht Israël dit niet doen.” 

Bijvoorbeeld Van Hooft van Rand Europe: “Het gevaar dat Iran kernwapens inzet is niet acuut genoeg.” Zolang het alleen verrijkt uranium is, is er nog tijd.”

Of Tom Sauer: “Zelfs als Iran straks kernwapens heeft, zullen ze die gebruiken voor afschrikking — net als andere kernmachten.”

Maar dat is te eenvoudig. 

Want:

1. Iran is geen "gewone" kernstaat. Het regime is theocratisch, ideologisch gedreven, en werkt via terreurgroepen. Volgens de Atlantic Council draait Iran’s kernstrategie niet alleen om energie of defensieve doelen, maar om het verspreiden van een revolutionaire visie. Het regime ziet zijn nucleaire programma als onderdeel van zijn ideologische strijd en zijn “Axis of Resistance” tegen Israël en het Westen. Iran’s retoriek is niet defensief – het is geëngageerd, agressief en voor hen van strategisch nut.

Interessante video over hoe het er nu bij staat met deze Axis of Resistance 👇

2. De technische drempel is nog maar heel klein. Iran heeft het moeilijkste deel — uraniumverrijking — al bijna bereikt. Volgens VN-expert David Albright kan Iran binnen enkele weken meerdere kernkoppen assembleren, als het daartoe besluit. Ik citeer:

• "Iran kan zijn huidige voorraad van 60 procent verrijkt uranium in drie weken tijd in de Fordow Fuel Enrichment Plant (FFEP) omzetten in 233 kg WGU. Dit is genoeg voor 9 kernwapens, uitgedrukt in 25 kg uranium van wapenkwaliteit (WGU) per wapen.
• Iran zou de eerste hoeveelheid van 25 kg WGU in Fordow kunnen produceren in slechts twee tot drie dagen.
• Zowel in Fordow als in de Natanz Fuel Enrichment Plant (FEP) zouden de twee faciliteiten samen genoeg WGU kunnen produceren voor 11 kernwapens in de eerste maand, genoeg voor 15 kernwapens aan het einde van de tweede maand, 19 aan het einde van de derde maand, 21 aan het einde van de vierde maand en 22 aan het einde van de vijfde maand." Bron: Analyse en How close was Iran to the bomb?

 
3. De dreiging komt niet alleen via de staat, want Iran kan kennis of materiaal doorspelen aan proxies.
Zo ontstaat nucleair risico zonder direct inzetbare bom — en zonder duidelijke vergeldingsdoelwitten. Hamas, Hezbollah en andere Iraanse proxy-milities hebben de afgelopen maanden rake klappen gekregen, maar dat maakt hen niet onschadelijk. Sterker nog: in de asymmetrische oorlogsvoering waar Iran op leunt, maakt zwakte een tegenstander juist gevaarlijker. ls een groep zwaar is geraakt, dan stijgt de kans dat zij naar extreme middelen grijpt (bijv. vuile bom, massale drone-aanval). 
4. Iran heeft al zélf aangevallen. Op 13 april 2024 vuurde Iran voor het eerst zelf raketten en drones af op Israël — vanuit Iran. Dat was: direct geweld, géén afschrikking. Tegen een nucleair gewapende tegenstander. Terwijl de wereld toekeek. Als je zó handelt zonder kernwapens, wat zal je dan doen als je ze wél hebt?

Waar ik voor mezelf op uitkom

Ja, het internationaal recht is essentieel maar als iemand je al jarenlang roept dat hij je land wil uitwissen, moet je niet wachten tot alles officieel is bevestigd en achter de rug is. Dan kan je niet veel meer doen.

👇

Een zelfde soort voorbeeld uit de geschiedenis

In 1981 vernietigde Israël de Osirak-kernreactor in Irak tijdens Operation Opera. Destijds veroordeeld — de VN veroordeelde de actie unaniem — maar later bleek het van levensbelang.

• Irak had de reactor bijna klaar om plutonium te produceren en werd geholpen door Frankrijk en het IAEA 

• Saddam Hoessein gebruikte diezelfde technologie later als basis voor zijn chemische arsenaal: in 1988 verwoestte hij Halabja met zenuwgassen — waarbij 3 200–5 000 Koerden omkwamen 

• Toen in 1991 internationale inspecties plaatsvonden, werden geen kernwapens aangetroffen: de reactor was effectief uitgeschakeld.

Israël hield de verovering door massavernietiging tegen — voorkwam daarmee dat Irak zich op die weg begaf.

En vandaag gelden dezelfde principes

Iran beperkt de controle, verrijkt uranium tot 83,7%, steunt milities en vuurde onlangs zelf zélf honderden raketten op Israël af.

Daarom is de vraag niet alleen ‘ mocht Israël dit?’, maar ook ‘wat als ze het níét deden?’

Regels en afspraken helpen niet als je weet dat de ander erop uit is om je uit te roeien — wat het ook kost. Mooie woorden stuurlui op de wal (zonder oog voor de werkelijkheid) zijn goedkoop. Maar de gevolgen levensgevaarlijk. Afspraken stoppen geen raketten, en zeker geen kernwapens.

• Video uit 2008 waar president Mahmoud Ahmadinejad zijn oproep herhalde tot de vernietiging van Israël.

Als je het nuchter bekijkt — militair én moreel — is deze aanval van Israël een vorm van verdediging op de lange termijn. Verdediging is niet altijd afwachten. Soms moet je ingrijpen vóór het weer misgaat.

---

🟦 Aanvulling op 20 juni – over de uitspraken van IAEA-directeur Grossi

Hoewel IAEA-directeur Rafael Grossi benadrukt dat zijn agentschap geen directe aanleiding gaf tot Israëls aanval op Iraanse nucleaire installaties, onderstreepte hij wél hoe ernstig de situatie is. Iran heeft volgens het IAEA genoeg verrijkt uranium voor negen kernwapens – mits verder verrijkt – en weigert al geruime tijd om cruciale gegevens en toegang te geven aan inspecteurs.

Grossi stelde bij CNN en in de VN-Veiligheidsraad dat de IAEA een “waterdicht systeem van inspecties” kan bieden, maar alleen als Iran volledig meewerkt. Dat is nu niet het geval. Sterker nog: Iran overtreedt zijn afspraken onder het nucleaire waarborgsysteem.

Israël kent deze situatie al jaren, ziet dat het toezicht verdampt, en dat de voorraad verrijkt uranium wél blijft toenemen. Dat maakt het ontbreken van ‘bewijs’ voor een wapenprogramma geen geruststelling — maar juist een alarmerend signaal.

Bron: CNN-interview met Grossi – juni 2024

--- 

Lees ook: Israel found Iran carried out key tests for nuke design ahead of strikes — report

De stukjes op deze blog zijn mijn eigendom, tenzij anders vermeld. Je mag best iets delen maar niet zonder mijn toestemming.